Wymagania egzaminacyjne z chemii dla kl. 8 – na bazie podręcznika wyd. Nowa Era „Chemia nowej ery” klasa 8.
Dział 1. : Kwasy
• budowa cząsteczek kwasów
• wzory i nazwy kwasów
• podział kwasów na tlenowe i beztlenowe
• wzory kwasów chlorowodorowego i siarkowodorowego
• otrzymywanie kwasów chlorowodorowego i siarkowodorowego
• równania reakcji otrzymywania kwasu chlorowodorowego i kwasu siarkowodorowego
• właściwości kwasu chlorowodorowego i kwasu siarkowodorowego
• zastosowania kwasu chlorowodorowego i kwasu siarkowodorowego
• wzory kwasu siarkowego(VI) i kwasu siarkowego(IV)
• budowa cząsteczki kwasu siarkowego(VI) i kwasu siarkowego(IV)
• kwas siarkowy(VI) i kwas siarkowy(IV) jako przykłady kwasów tlenowych
• otrzymywanie kwasu siarkowego(VI) i kwasu siarkowego(IV)
• równania reakcji otrzymywania kwasu siarkowego(VI) i kwasu siarkowego(IV)
• pojęcie tlenek kwasowy
• zasada bezpiecznego rozcieńczania stężonego roztworu kwasu siarkowego(VI)
• właściwości i zastosowania stężonego roztworu kwasu siarkowego(VI)
• właściwości i zastosowania kwasu siarkowego(IV)
• wzory kwasów: azotowego(V), węglowego i fosforowego(V)
• otrzymywanie kwasów: azotowego(V), węglowego i fosforowego(V)
• równania reakcji otrzymywania kwasów: azotowego(V), węglowego i fosforowego(V)
• właściwości kwasów: azotowego(V), węglowego i fosforowego(V)
• zastosowania kwasów: węglowego, azotowego(V) i fosforowego(V)
• pojęcie dysocjacja jonowa (elektrolityczna) kwasów
• równania reakcji dysocjacji jonowej (także stopniowej) kwasów
• definicje kwasów i zasad (zgodnie z teorią Arrheniusa)
• wspólne właściwości kwasów (barwy wskaźników, przewodnictwo prądu elektrycznego przez roztwory kwasów)
• wyróżnianie kwasów wśród innych związków chemicznych (za pomocą wskaźników odczynu)
• różnice w budowie cząsteczek kwasów beztlenowych i tlenowych
• sposoby otrzymywania kwasów beztlenowych i tlenowych
• pojęcie kwaśne opady
• proces powstawania kwaśnych opadów i skutki ich działania
• sposoby ograniczenia powstawania kwaśnych opadów
• rozróżnianie kwasów i zasad za pomocą wskaźników
• przyczyny odczynu kwasowego, zasadowego i obojętnego
• pojęcie skala pH
• interpretacja wartość pH w ujęciu jakościowym (odczyn kwasowy, zasadowy, obojętny)
• badanie wartości pH produktów występujących w życiu codziennym człowieka (żywność, środki czystości)
Dział 2.:Sole
• wzory sumaryczne soli: chlorków, siarczków, siarczanów(VI), siarczanów(IV), azotanów(V), węglanów, fosforanów(V)
• budowa soli
• tworzenie nazw soli na podstawie wzorów sumarycznych
• tworzenie wzorów sumarycznych soli na podstawie ich nazw
• dysocjacja jonowa (elektrolityczna) soli
• korzystanie z informacji zawartych w tabeli rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie
• równania reakcji dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) wybranych soli
• pojęcie reakcja zobojętniania
• doświadczalne przeprowadzenie reakcji zobojętniania
• rola wskaźnika w reakcji zobojętniania
• równania reakcji zobojętnienia (w formie cząsteczkowej i jonowej)
• reakcje metali z kwasami, jako metoda otrzymywania soli
• doświadczalne przeprowadzenie reakcji metalu z kwasem
• szereg aktywności metali
• równania reakcji metali z kwasami (zapis cząsteczkowy)
• reakcje tlenków metali z kwasami, jako metoda otrzymywania soli
• doświadczalne przeprowadzanie reakcji tlenku metalu z kwasem
• równania reakcji tlenków metali z kwasami (w formie cząsteczkowej)
• reakcja wodorotlenku metalu z tlenkiem niemetalu, jako metoda otrzymywania soli
• doświadczalne przeprowadzenie reakcji wodorotlenku metalu z tlenkiem niemetalu
• równania reakcji wodorotlenku metalu z tlenkiem niemetalu (zapis cząsteczkowy)
• pojęcie reakcja strąceniowa
• reakcje soli z kwasami, solami, zasadami
• równania reakcji strąceniowych (zapisy cząsteczkowe i jonowe)
• tabela rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie
• reakcja metali z niemetalami
• reakcja tlenków kwasowych z tlenkami zasadowymi
• równania reakcji metali z niemetalami oraz tlenków kwasowych z tlenkami zasadowymi
• zastosowania najważniejszych soli: chlorków, fosforanów(V), siarczanów(VI), azotanów(V), węglanów
• występowanie soli w środowisku przyrodniczym
Dział 3. Związki węgla z wodorem
• przykłady związków chemicznych zawierających węgiel
• pojęcie węglowodór
• obieg węgla wprzyrodzie
• naturalne źródła węglowodorów
• rodzaje węgli kopalnych
• właściwości i zastosowania ropy naftowej
• destylacja ropy naftowej
• produkty destylacji ropy naftowej i ich właściwości oraz zastosowania
• pojęcia: węglowodory nasycone, szereg homologiczny, alkany
• wzór ogólny alkanów
• wzory strukturalne, półstrukturalne, grupowe i sumaryczne alkanów
• występowanie metanu
• wzory sumaryczne i strukturalne metanu i etanu
• właściwości fizyczne i chemiczne metanu i etanu
• spalanie całkowite
• spalanie niecałkowite
• równania reakcji spalania całkowitego i spalania niecałkowitego metanu i etanu
• rodzaje produktów spalania metanu
• zastosowania metanu i etanu właściwości i zastosowania gazu ziemnego
• zależność między długością łańcucha węglowego a stanem skupienia, lotnością, palnością, gęstością, temperaturą topnienia i temperaturą wrzenia alkanów
• równania reakcji spalania całkowitego i niecałkowitego alkanów
• zastosowania alkanów
• wpływ wydobycia i stosowania ropy naftowej i produktów jej przerobu na środowisko
• pojęcia: węglowodory nienasycone, alkeny
• budowa cząsteczek alkenów
• szereg homologiczny alkenów
• wzór ogólny alkenów
• nazwy alkenów
• wzory strukturalne, półstrukturalne (grupowe), strukturalne alkenów
• właściwości i zastosowania etenu
• reakcja polimeryzacji
• polimeryzacji etenu
• pojęcie alkiny
• budowa cząsteczek alkinów
• szereg homologiczny alkinów
• wzór ogólny alkinów
• nazwy alkinów
• wzory strukturalne, półstrukturalne (grupowe) i strukturalne alkinów
• otrzymywanie, właściwości, zastosowania etynu
• właściwości alkanów, alkenów, alkinów (porównanie)
• doświadczalne odróżnianie węglowodorów nasyconych od nienasyconych
• równania reakcji spalania całkowitego i niecałkowitego
• reakcje przyłączania bromu i wodoru do węglowodorów nienasyconych
Dział 4.: Pochodne węglowodorów
• alkohole jako pochodne węglowodorów
• budowa cząsteczek alkoholi
• grupa funkcyjna alkoholi
• rodzaje alkoholi
• szereg homologiczny alkoholi
• nazwy alkoholi
• wzory sumaryczne, strukturalne, półstrukturalne (grupowe) alkoholi
• powstawanie etanolu (fermentacja alkoholowa)
• właściwości metanolu i etanolu
• zastosowania metanolu i etanolu
• równania reakcji spalania metanolu i etanolu
• trujące działanie metanolu
• negatywne skutki działania etanolu na organizm ludzki
• wykrywanie obecności etanolu
• podział alkoholi – przypomnienie
• wzory sumaryczny, półstrukturalny (grupowy) i strukturalny glicerolu
• nazwy zwyczajowe i systematyczna glicerolu
• właściwości glicerolu
• równania reakcji spalania glicerolu
• zastosowania glicerolu
• zależność między długością łańcucha węglowego a stanem skupienia i reaktywnością alkoholi
• równania reakcji spalania alkoholi
• kwasy karboksylowe jako pochodne węglowodorów
• reszta kwasowa w kwasach karboksylowych
• budowa kwasów karboksylowych
• grupa funkcyjna kwasów karboksylowych i jej nazwa
• szereg homologiczny kwasów karboksylowych
• nazwy (systematyczne, zwyczajowe) kwasów karboksylowych
• wzory strukturalne, półstrukturalne (grupowe) kwasów monokarboksylowych o łańcuchach prostych zawierających do pięciu atomów węgla w cząsteczce
• właściwości kwasu metanowego (mrówkowego)
• równania reakcji spalania, dysocjacji jonowej, reakcji kwasu metanowego z zasadami, z metalami i z tlenkami metali
• zastosowania kwasu metanowego
• otrzymywanie kwasu etanowego (octowego)
• właściwości kwasu etanowego
• równania reakcji spalania, dysocjacji jonowej kwasu etanowego
• równania reakcji kwasu etanowego z zasadami, z metalami i z tlenkami metali
• zastosowania kwasu etanowego
• pojęcie wyższe kwasy karboksylowe
• budowa wyższych kwasów karboksylowych
• przykłady wyższych kwasów karboksylowych: nasyconych (palmitynowy, stearynowy), nienasyconych (oleinowy)
• wzory kwasów palmitynowego, stearynowego i oleinowego
• właściwości wyższych kwasów karboksylowych
• doświadczalne odróżnianie kwasów nasyconych od nienasyconych
• reakcji spalania wyższych kwasów karboksylowych
• reakcje wyższych kwasów karboksylowych z zasadą sodową
• definiuje pojęcie mydła
• zastosowania wyższych kwasów karboksylowych
• zależność między długością łańcucha węglowego a stanem skupienia i reaktywnością kwasów karboksylowych
• równania reakcji spalania oraz dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) kwasów karboksylowych
• równania reakcji kwasów karboksylowych z zasadami, z metalami i z tlenkami metali
• przykłady kwasów organicznych występujących w przyrodzie i ich zastosowania
• pojęcia: reakcja estryfikacji, estry
• budowa estrów, grupa funkcyjna (estrowa)
• nazewnictwo estrów
• otrzymanie estrów
• właściwości estrów w aspekcie ich zastosowań
• występowanie estrów w przyrodzie
• pojęcie aminokwasy
• budowa cząsteczek aminokwasów na przykładzie kwasu aminoetanowego (glicyny)
• wiązanie peptydowe
• właściwości fizyczne i chemiczne aminokwasów na przykładzie glicyny
• równanie reakcji kondensacji dwóch cząsteczek glicyny
Dział 5.: Substancje o znaczeniu biologicznym
• składniki odżywcze
• rola składników odżywczych w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu
• definicja tłuszczów
• skład pierwiastkowy tłuszczów
• podział tłuszczów pod względem pochodzenia, stanu skupienia, charakteru chemicznego
• otrzymywanie tłuszczów
• właściwości fizyczne tłuszczów
• odróżnianie tłuszczu nienasyconego od nasyconego
• definicja białek
• skład pierwiastkowy białek
• rodzaje białek
• właściwości białek
• pojęcia: denaturacja, koagulacja, wysalanie, peptyzacja, zol, żel
• reakcje charakterystyczne białek
• skład pierwiastkowy sacharydów (cukrów)
• podział sacharydów
• wzór sumaryczny monosacharydów: glukozy i fruktozy
• właściwości fizyczne glukozy i fruktozy
• występowanie i zastosowania glukozy i fruktozy
• wzór sumaryczny sacharozy
• właściwości fizyczne sacharozy
• występowanie i zastosowania sacharozy
• reakcja sacharozy z wodą
• występowanie skrobi i celulozy w przyrodzie
• wzory sumaryczne skrobi i celulozy
• właściwości fizyczne skrobi i celulozy
• reakcja charakterystyczna skrobi
• wykrywa obecność skrobi produktach spożywczych
• opisuje znaczenie i zastosowania skrobi i celulozy
• reakcja skrobi z wodą
Egzamin klasyfikacyjny składa się z części pisemnej (rozwiązywanie testu zawierającego różne rodzaje zadań- otwarte, zamknięte) oraz części ustnej.
