Wymagania Edukacyjne edukacji zdrowotnej dla klasy 7

Wymagania egzaminacyjne z edukacji zdrowotnej dla klasy 7 szkoły podstawowej

1	Dojrzewanie – czas burzliwych zmian	Dział VII. Dojrzewanie	o Adolescencja jako okres przejściowy między dzieciństwem a dorosłością, pełen istotnych zmian. Zmiany zachodzące w budowie ciała i sprawności fizycznej. Kolejne etapy życia człowieka i jego rozwoju: fizycznego, psychicznego, społecznego.
2	Zmiany w wyglądzie i funkcjonowaniu ciała nastolatków	Dział VII. Dojrzewanie	o Różnice rozwojowe, indywidualność tempa dojrzewania. o Objawy prawidłowego rozwoju płciowego. Hormonalna regulacja procesów rozrodczych. Funkcje układu rozrodczego. o Możliwe urazy i nieprawidłowości układu moczowo-płciowego.
3	Higiena dojrzewania	Dział VII. Dojrzewanie	o Potrzeby higieniczne w okresie dojrzewania. o Produkty menstruacyjne. o Zjawisko ubóstwa menstruacyjnego.
4	Emocje – sygnały z naszego wnętrza	Dział V. Zdrowie psychiczne	o Rola emocji w relacjach i samoświadomości. o Huśtawka nastrojów a relacje międzyludzkie
5	Co myślę, co czuję, jak reaguję – czyli o wpływie emocji na ciało i zachowanie	Dział V. Zdrowie psychiczne	o Zależności między emocjami, myślami a reakcjami ciała i zachowaniem. o Przykłady objawów fizycznych wywołanych stresem lub silnymi emocjami (np. ból brzucha, napięcie mięśni, kołatanie serca). o Znaczenie uważnościi samoobserwacjiw codziennym życiu. Proste sposoby radzenia sobie z napięciem emocjonalnym.
6	Słucham – rozumiem – reaguję	Dział V. Zdrowie psychiczne	o Aktywne słuchanie i parafraza. Pierwsza pomoc emocjonalna – co powiedzieć, co zrobić. o Jak dbać o siebie i jednocześnie szanować innych. o Rola każdego w tworzeniu dobrej atmosfery w rodzinie i klasie. o Rozumienie potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi.
7	Jak mówić o sobie, by być zrozumianym?	Dział V. Zdrowie psychiczne	o Komunikaty Ty i JA, emocje i potrzeby. Czynniki wpływające na dobrostan. o Budowanie poczucia własnej wartości.
8	Ruch to zdrowie – jak aktywność chroni przed chorobami	Dział III. Aktywność fizyczna	o Wpływ aktywności fizycznej na zdrowie fizyczne i psychiczne. o Choroby niezakaźne, którym można zapobiegać dzięki ruchowi: otyłość, cukrzyca typu 2, depresja, choroby serca, osteoporoza. o Krótkoterminowe (np. lepszy nastrój, sen, koncentracja) i długoterminowe (np. niższe ryzyko chorób, sprawność w dorosłości) korzyści aktywności fizycznej. o Konsekwencje siedzącego trybu życia.
9	Zaplanuj swój talerz – odżywiaj się mądrze i aktywnie	Dział IV. Odżywianie	o Zasady zbilansowanego posiłku według „Talerza zdrowego żywienia”. o Rola składników odżywczych w codziennej diecie i w aktywności fizycznej. o Komponowanie posiłków przed wysiłkiem fizycznym i po nim. o Przygotowanie domowego napoju izotonicznego. o Wykorzystanie aplikacji do planowania zdrowego odżywiania.
10	Nie wszystko dobre, co modne – jak nie szkodzić sobie dietą i suplementami	Dział IV. Odżywianie	o Skutki stosowania nieprawidłowych diet (głodówki, diety cud). Ryzyka związane z nadmiernym spożyciem suplementów diety bez kontroli. o Wpływ napojów energetyzujących na zdrowie młodego organizmu. o Doping – czym jest, dlaczego szkodzi i dlaczego jest nielegalny.
11	Jedz mądrze – jedzenie może leczyć albo szkodzić	Dział IV. Odżywianie	o Konsekwencje zdrowotne niewłaściwego odżywiania (m.in. nadwaga, otyłość, cukrzyca typu 2, choroby serca, o insulinooporność). o Rola diety w zapobieganiu i leczeniu chorób autoimmunologicznych (celiakia, Hashimoto, cukrzyca typu 1). o Znaczenie eliminacji alergenów w przypadku alergii pokarmowych. o Znaczenie zbilansowanego odżywiania dla zdrowia układu odpornościowego i hormonalnego. Jak myśli wpływają na nasze emocje o i zachowanie. Rozpoznawanie objawów psychosomatycznych. Znaczenie samoświadomości w dbaniu o zdrowie psychiczne i fizyczne.
12	Jak działają metody antykoncepcji – wiedza pomocą przy podejmowaniu odpowiedzialnych decyzji	Dział VIII. Zdrowie seksualne	o Czym jest antykoncepcja – cele, skuteczność, odpowiedzialność. o Charakterystyka metod: mechaniczne (np. prezerwatywa), hormonalne (np. tabletki antykoncepcyjne), chemiczne (np. środki plemnikobójcze), naturalne (np. obserwacja cyklu). o Różnice między metodami – skuteczność, dostępność, wpływ na zdrowie. o Znaczenie świadomego planowania rodziny i rozmowy z lekarzem.
13	Dlaczego potrzebujemy bioróżnorodności? Zdrowie człowieka a świat przyrody	Dział IX. Zdrowie środowiskowe	o Czym jest bioróżnorodność i dlaczego jest ważna. o Skutki utraty bioróżnorodności dla zdrowia ludzi: nowe choroby (np. przenoszone przez zwierzęta), gorsza jakość żywności i wody, Zaburzenia ekosystemów (np. zmiany klimatyczne). o Związek między zdrowiem publicznym a degradacją środowiska. o Przykłady działań wspierających ochronę bioróżnorodności.
14	Moje działania – nasza planeta. Jak mogę zadbać o zdrowe środowisko?	Dział IX. Zdrowie środowiskowe	o Co to jest zdrowie środowiskowe – zależność między stanem przyrody o a zdrowiem ludzi. Proekologiczne działania na co dzień: ograniczanie o plastiku, oszczędzanie energii, recykling, zieleń wokół szkoły i domu. o Udział w akcjach lokalnych i ogólnopolskich (np. Dzień Ziemi, sprzątanie lasu, kampanie edukacyjne). o Planowanie i wdrażanie prostych działań na rzecz środowiska w społeczności szkolnej.
14		Dział IX. Zdrowie środowiskowe	o
15	Godność – wartość, którą mamy od zawsze	Dział I. Wartości i postawy	o Pojęcie godności człowieka – co oznacza i dlaczego jest niezbywalna. o Szacunek dla siebie i innych w różnych etapach życia (dzieciństwo, o dorosłość, starość). Godność jako fundament praw człowieka i życia społecznego.
16	Szacunek bez wyjątków – godność każdego człowieka	Dział I. Wartości i postawy	o Godność człowieka jako wartość niezależna od wyglądu, stanu zdrowia, niepełnosprawności, tożsamości. Postawy szacunku, empatii i akceptacji wobec osób o z indywidualnymi potrzebami. Przeciwdziałanie wykluczeniu i stereotypom.
17	Zdrowie ponad wszystko – wspólna wartość kultur świata	Dział I. Wartości i postawy	o Znaczenie zdrowia jako wartości uniwersalnej. o Porównanie podejścia do zdrowia w różnych kulturach. o Wspólne zasady troski o zdrowie (profilaktyka, higiena, równowaga ciała i umysłu).
18	Mam wpływ! Jak dbać o zdrowie i przyrodę każdego dnia?	Dział I. Wartości i postawy	o Czym jest sprawczość i dlaczego ma znaczenie dla zdrowia i środowiska. o Proste codzienne działania, które wpływają na zdrowie własne i innych. o Wpływ stylu życia na klimat i otoczenie (np. wybory żywieniowe, aktywność fizyczna, ograniczanie plastiku).
19	Zdrowie pod kontrolą – co zależy ode mnie?	Dział II. Zdrowie fizyczne	o Co sprzyja zdrowiu i dobremu samopoczuciu(sen, ruch, odżywianie, relacje). o Co szkodzi zdrowiu (stres, brak aktywności, używki, nadmiar ekranów). o Wpływ codziennych wyborów na ciało i umysł.
20220	Zakaźne zagrożenia – jak się chronić i dlaczego to ważne?	Dział II. Zdrowie fizyczne	o Co to są choroby zakaźne i jak się przenoszą (droga kropelkowa, kontaktowa, przez krew, płciowa). o Objawy najczęstszych chorób (np. grypa, ospa, COVID-19, sepsa). o Antybiotyki – kiedy pomagają, a kiedy szkodzą. o Czym jest antybiotykoodporność i jak jej zapobiegać. o Co to jest epidemia i pandemia oraz jak można je ograniczać. o Zasady profilaktyki i odpowiedzialności epidemiologicznej (higiena, szczepienia, izolacja).
21	Szczepienia – jak chroniły dawniej i chronią dziś?	Dział II. Zdrowie fizyczne	o Dlaczego szczepienia zmieniły historię zdrowia publicznego. o Obowiązkowe i zalecane szczepienia – co warto wiedzieć. o Czym są ruchy antyszczepionkowe i jak działa dezinformacja. o Jak sprawdzać rzetelność informacji o zdrowiu.
22	Mierniki zdrowia – co mówi o mnie moje ciało?	Dział II. Zdrowie fizyczne	o Co to są mierniki zdrowia fizycznego (BMI, ciśnienie, tętno, poziom cukru, profil lipidowy). o Jakie są normy dla wieku nastoletniego. o Co oznacza wynik powyżej lub poniżej normy. o Dlaczego warto o monitorować zdrowie przez całe życie. Praktyka: jak zmienia się tętno i ciśnienie po wysiłku.
23	Rusz się dla zdrowia – jak zachęcać innych do aktywności fizycznej?	Dział III. Aktywność fizyczna	o Znaczenie aktywności fizycznej w profilaktyce chorób (układ krążenia, otyłość, cukrzyca, zdrowie psychiczne). o Sposoby angażowania innych w ruch (np. przez wydarzenia, wyzwania, projekty klasowe i lokalne). Korzyści z aktywności dla jednostki i społeczeństwa.
24	Mój dzień pod lupą – jak planować aktywność, odpoczynek i sen?	Dział III. Aktywność fizyczna	o Jak zrównoważyć aktywność fizyczną, naukę, wypoczynek i sen w ciągu doby. o Znaczenie regularności i odpoczynku dla zdrowia fizycznego i psychicznego. o Korzyści z monitorowania codziennego rytmu (w tym z wykorzystaniem aplikacji lub dzienniczka aktywności). o Rola technologii (np. krokomierz, aplikacja kontrolująca sen) w dbaniu o zdrowe nawyki.
25	Dlaczego warto powiedzieć NIE – jak chronić siebie przed uzależnieniami?	Dział X. Internet i profilaktyka uzależnień	o Czym są ryzykowne zachowania (np. eksperymentowanie z używkami, hazard online, uzależnienie od technologii). o Wpływ takich zachowań na zdrowie i rozwój młodego człowieka. o Jak formułować własne argumenty „za zdrowym wyborem”. o Znaczenie asertywności i wpływu grupy rówieśniczej.
26	Klimat a zdrowie – wpływ na nasze ciało i umysł	Dział IX. Zdrowie środowiskowe	o Związek między zmianami klimatu a zdrowiem ludzi (fizycznym i psychicznym). o Choroby wynikającez degradacji środowiska: astma, udary cieplne, depresja klimatyczna, alergie, problemy skórne. o Wpływ zanieczyszczeń i ekstremalnych zjawisk pogodowych na zdrowie. Odpowiedzialność za środowisko jako forma dbania o zdrowie publiczne.
27	Świadome decyzje – jak podejmować odpowiedzialne wybory w relacjach?	Dział VIII. Zdrowie seksualne	o Czym jest świadoma zgoda – warunki jej udzielenia (dobrowolność, wiedza, brak presji). Jak rozpoznawać seksualizację i presję o w mediach, popkulturze i otoczeniu. o Czym jest dojrzałość emocjonalna i gotowość do podejmowania decyzji w relacjach. o Strategie radzenia sobie z presją oraz sposoby ochrony własnych granic. o Zagrożenia i konsekwencje przedwczesnej inicjacji seksualnej – zdrowotne, emocjonalne i społeczne.
28–32	Projekt edukacyjny Proponowana tematyka: Synteza wiedzy o zdrowiu, wyznaczanie priorytetów.