Wymagania egzaminacyjne z historii dla klasy 4 szkoly podstawowej do podręcznika wydawnictwa Nowa Era „Wczoraj i dziś” w klasie 4
Rozdział I. Z historią na ty
- różne znaczenia słowa historia (opowieść, przeszłość, nauka)
- historia jako nauka o przeszłości
- historia a baśnie i legendy
- dlaczego warto uczyć się historii i czego uczymy się na historii
- znaczenie pojęć: przeszłość, baśń, legenda, historia
- źródła historyczne, ich przykłady oraz podział
- historia a archeologia
- metody badania wiarygodności źródeł
- związki przyczynowo-skutkowe
- znaczenie pojęć: źródło historyczne, archeologia, przyczyna, skutek
- znaczenie pamiątek rodzinnych i opowieści jako źródeł do historii rodziny
- drzewo genealogiczne – sposób przedstawienia historii rodziny
- tradycje rodzinne jako czynnik łączący członków rodziny
- znaczenie pojęć: pamiątki rodzinne, krewni, pokolenie, genealogia, tradycja rodzinna
- chronologia i przedmiot jej badań
- oś czasu i sposób umieszczania na niej dat
- prehistoria i epoki historyczne oraz ich daty graniczne
- cyfry rzymskie i arabskie
- znaczenie pojęć: chronologia, oś czasu, stulecie, tysiąclecie, wiek, nasza era i czasy p.n.e., epoka historyczna
- obliczanie upływu lat między wydarzeniami z n.e., p.n.e. i obu er
- określanie, w którym wieku doszło do danego wydarzenia
Rozdział II. Mała i duża ojczyzna
- wspólnota państwowa (państwo) i wspólnota narodowa (naród)
- polskie symbole narodowe i ich funkcje
- polskie święta państwowe i ich funkcje
- symbole UE
- znaczenie pojęć: wspólnota, państwo, naród, ojczyzna, patriotyzm, symbole narodowe, Polonia
- duża a mała ojczyzna
- małe ojczyzny i ich tradycje
- różnice kulturowo historyczne między regionami (języki, obyczaje, stroje ludowe)
- podział Polski na regiony
- znaczenie pojęć: mała ojczyzna, region
- poznawanie historii lokalnej
- plan miasta jako źródło do historii lokalnej (zabytki, pomniki, patroni ulic i instytucji)
- legenda jako źródło do historii regionalnej
- zabytki i ich znaczenie
- znaczenie mapy w pracy historyka
- podobieństwa i różnice między mapą a planem
- odczytywanie informacji z planu i mapy historycznej
- odczytywanie skali i legendy mapy
- znaczenie pojęć: mapa, plan, legenda, skala
Rozdział III. Z najdawniejszych dziejów
- pochodzenie człowieka i jego ekspansja
- życie człowieka pierwotnego
- różnice między koczowniczym a osiadłym trybem życia
- początki rolnictwa i udomowienie zwierząt
- znaczenie pojęć: człowiek rozumny, koczowniczy tryb życia, osiadły tryb życia, rewolucja neolityczna, Żyzny Półksiężyc
- życie w dolinach wielkich rzek
- kształtowanie się pierwszych miast i państw
- powstanie pisma
- znaczenie pojęć: miasto-państwo, Mezopotamia, cywilizacja, kanały nawadniające
- Egipt jako przykład antycznej cywilizacji
- znaczenie Nilu dla państwa egipskiego
- warunki życia w starożytnym Egipcie,
- struktura społeczna starożytnego Egiptu
- znaczenie pojęć: faraon, społeczeństwo
- osiągnięcia cywilizacji egipskiej
- wierzenia Egipcjan jako przykład religii politeistycznej
- architektura, sztuka i nauka egipska
- znaczenie pojęć: hieroglify, piramida, politeizm, mumifikacja, życie pozagrobowe
- powstanie pisma i jego znaczenie dla rozwoju cywilizacji
- ewolucja pisma i wynalezienie alfabetu
- znaczenie pojęć: pismo obrazkowe, piktogram, hieroglify, pismo klinowe, pismo alfabetyczne
Rozdział IV. W starożytnej Grecji
- warunki geograficzne Grecji
- fundamenty wspólnoty greckiej
- wierzenia Greków i greccy bogowie
- znaczenie pojęć: Hellada, Hellenowie, polis, mity, mitologia, heros
- cechy charakterystyczne demokracji ateńskiej
- Perykles – najwybitniejszy przywódca demokratycznych Aten
- życie codzienne różnych warstw społecznych w Atenach
- demokracja we współczesnym świecie
- znaczenie pojęć: demokracja, obywatele, agora, Akropol, Partenon
- najważniejsze dokonania sztuki greckiej: architektura, rzeźba
- zasięg cywilizacji greckiej
- znaczenie filozofii w starożytnej Grecji i jej najwybitniejsi przedstawiciele
- dokonania greckiej nauki
- postacie: Fidiasz, Sokrates, Platon, Arystoteles, Pitagoras
- znaczenie pojęcia: filozofia
- narodziny teatru greckiego
- początki literatury – „Iliada” i „Odyseja”
- rola sportu w życiu starożytnych Greków
- starożytne i współczesne igrzyska olimpijskiej
- postacie: Homer
- znaczenie pojęć: tragedia, komedia, epos, igrzyska, olimpiada
Rozdział V. Dzieje starożytnego Rzymu
- legendarne początki państwa rzymskiego
- przemiany ustrojowe – monarchia, republika, cesarstwo
- ekspansja terytorialna Rzymu
- organizacja armii i rzymski legionista
- kryzys i upadek Imperium Rzymskiego
- postacie: Juliusz Cezar
- znaczenie pojęć: republika, obywatele, cesarstwo, prowincje, legiony, barbarzyńcy
- społeczeństwo starożytnego Rzymu: obywatele, patrycjusze, plebejusze, niewolnicy
- życie codzienne i rozrywki w Rzymie
- miasto Rzym jako stolica imperium
- wierzenia Rzymian
- znaczenie pojęć: patrycjusze, plebejusze, niewolnicy, triumf, amfiteatr, Koloseum, Forum Romanum
- romanizacja i jej skutki
- prawo rzymskie i jego znaczenie
- największy zasięg imperium i jego współczesne ślady materialne (architektura, drogi i monety) i niematerialne (języki romańskie, alfabet)
- znaczenie pojęć: romanizacja, łacina, Prawo XII tablic, prawo rzymskie, akwedukt, języki romańskie
- Jezus z Nazaretu jako twórca nowej religii monoteistycznej
- atrakcyjność chrześcijaństwa na tle religii rzymskiej
- przyczyny prześladowania chrześcijan w starożytnym Rzymie
- ekspansja chrześcijaństwa
- postać historyczna: Jezus z Nazaretu
- znaczenie pojęć: Dekalog, judaizm, Mesjasz, monoteizm, chrześcijaństwo, apostołowie, wolność religijna
